این وبگاه برای معرفی آثار استاد محمدباقر بهبودی در حوزه معارف اسلامی است که با هدف عرضه معارف ناب و سره قرآنی تدوین شده است.

عرضه معارف ناب و سره قرآنی

معارف اسلامی چیست؟

حدیث مشهوری به نام حدیث ثقلین از پیامبر اسلام (ص) روایت شده که درباره سرنوشت دین اسلام، پس از درگذشت آن حضرت است. در این حدیث به کفایت قرآن کریم و اهل بیت پیامبر (ص) برای هدایت بشر تصریح شده است. بر اساس این حدیث، پس از درگذشت پیامبر (ص)، برای هدایت باید به قرآن و اهل بیت تمسک جست و این دو، همواره در کنار یکدیگرند.

درستی انتساب این حدیث به پیامبر (ص) را همه مسلمانان، چه شیعه و چه اهل تسنن، پذیرفته و حدیث را در کتاب‌های حدیثی خود آورده‌اند. شیعیان با تکیه بر این حدیث، معتقد به لزوم امامت و عصمت امامان (ع) و نیز دوام امامت در همه زمان‌ها هستند.

سه نکته در حدیث فوق وجود دارد که برای عرضه معارف ناب و سره قرآنی به عموم مردم علاقمند باید مد نظر قرار گیرد:

  • تأکید بر اینکه پس از رحلت رسول اکرم، قرآن و اهل بیت (ع) برای هدایت امت اسلام در تمام اعصار کافی هستند و با تمسک به این دو گمراهی نخواهد بود.
  • الگوی زندگی و آموزه‌های اهل بیت (ع) طی نزدیک به سیصد سال پس از رحلت رسول اسلام، راهنمای فهم آموزه های قرآن است.
  • از آنجا که به اجماع همه مسلمانان هیچ شکی در اصالت قرآن نیست، پس اگر صحت احادیث رسیده از امامان نیز اثبات شود، حجت خدا بر امت اسلام کامل می شود.

طبقه بندی آثار استاد محمدباقر بهبودی

آثار استاد محمدباقر بهبودی به دو بخش تقسیم می شود: بخش اول، عرضه معانی قرآن و حدیث به زبان فارسی برای تمامی علاقمندان به معارف اسلام،است، که خود شامل دو بخش زیر است:

بخش دوم شامل روش شناسی کسب معارف قرآنی و نقد حدیث است و از مطالب بخش اول پشتیبانی می کند.

  • آثاری در شرح و تفسیر قرآن که از کتاب معانی القرآن پشتیبانی می کند
  • آثاری در روش شناسی نقد و انتخاب حدیث که از گزینش حدیث در تدوین صحاح کتاب های حدیثی شیعه پشتیبانی می کند.
previous arrow
next arrow
Slider

عرضه معارف ناب و سره قرآنی

محمدباقر بهبودی، در جلد صد و دهم، مقدمه ای کوتاه نوشته است، و در آغاز آن، چند سطری درباره چگونگی کار خویش و ضرورت جدا سازی ناسره از معارف سره قرآنی مرقوم داشته است.

. . . از جمله نعمت های الهی که بر من ارزانی داشت، توفیقی بود که در راه تحقیق آثار اهل بیت عترت نصیبم کرد، تا کاملاً این آثار را زیر و رو کنم و به غور آنها برسم و از دریاهای علوم آل محمد کفی چند بنوشم. این به هنگامی رخ داد که خداوند چنان قسمت کرد که من ساکن تهران شوم و به تصحیح و اشراف و نظارت بر طبع بسیاری از کتب تاریخ دین و فقه و حدیث و تفسیر بپردازم. از همه اینها مهمتر کتاب بحار الانوار است، تالیف علامه مشهور، حجت دین، روح برخوردار از فیض قدسی، علامه محمد باقر مجلسی.

ضرورت جدایی سره از ناسره

استاد بهبودی در همین مقدمه تاکید کرده اند که:

. . . در نهایت، این تحقیق نهایی و تمیز سره از ناسره هنوز چنانکه باید انجام نشده است و از کارهای بر جای مانده فرهنگ شیعه است. و با حرصی که ائمه نشان می داده اند در اینکه در سخنانشان دس و خلطی نشود، باید مردانی عالم و امین و جامع و متخصص و از هر حیث ذی صلاحیت بدین کار خطیر دست بیازند و بدین مهم برخیزند. البته اهل منبر و ناقلان حدیث – چه کتبی و چه شفاهی – مسئولند اگر بدون اطلاع کافی از حدیث شناسی و دیگر علوم مربوط، به نقل حدیث پردازند. در سابق ایام، برای نقل حدیث حد و مرزی بود و اجازه نقل لازم بود که خود همین کتاب «الاجازات بحارالانوار» حاکی است از اهتمام و احتیاط عظیمی که استادان بزرگ حدیث در نقل حدیث یا اجازه دادن به ناقل دیگر داشته اند و دقت می کرده اند که ناقل از هر حیث واجد شرایط نقل حدیث باشد.

اما حالا هر کسی محدث می شود و هر منبری با اندک سوادی، بدون داشتن تخصصهای کافی در شعب معارف اسلامی، به نقل احادیث و به اصطلاح خودشان به نشر معارف۔ می پردازد. خوب، پس فاضلان و استادانی که در مورد کتاب علامه مجلسی، در بست، قضاوت نامساعد می کنند و به این جنبه های ویژه کار توجه ندارند و در این کتاب تتبع کافی نکرده اند، نظرشان فنی نیست و قهرأ مسموع هم نخواهد بود.

نیز برخی از تباهگران ایمان جامعه در دوران اخیر، که به نقل برخی از احادیث مذکور در بحار مبادرت می کردند و سپس آنها را به رخ مردم عوام یا اشخاص فاضلی که از مبانی علمی و تحقیقی مذهب آگاه نبودند می کشیدند، بزرگترین خیانت علمی و اجتماعی را مرتکب شدند، زیرا در نوع اینگونه موارد، خود علامه مجلسی تصریح کرده است که یا خبر ضعیف است، یا نسبت مأخذ متواتر نیست، یا در نقل تحریف و سقط رخ داده است، یا امثال آن. اما این ربایندگان معنویت اجتماع، این قسمتها را بازگو نمی کردند تا مردم از ایمان سرخورده شوند و معلوم نیست که مقصود آنان چه بوده و می خواستند که مردم پس از این سرخوردگی به چه سو روی آورند. اکنون نیستند که بنگرند چه آتشی افروختند و چگونه جان دهها انسان را در شعله تحیر و شک و بی مقصدی و فقدان جهتگیری معنوی در زندگی سوزاندند و به اصطلاح، چگونه در دریای متلاطم حیات و فلسفه های عمیق عالم، قطب نمای ساحل شناس را از زورق زندگی گروهی ربودند.

(بحار الانوار، جلد ۱۱۰، چاپ اسلامیه، ص ۸-۲۴ مقدمه).
  • سالم سازی روابط اقتصادی: سوره بقره – فصل آخر
    ترجمه آیات ۲۶۱ تا آخر سوره بقره، برگرفته از کتاب معانی القرآن، که در ادامه فصل گذشته درباره عوامل حفظ و گسترش احکام دینی در جامعه، به شرح اصول سالم سازی روابط اقتصادی در جامعه دینی پرداخته و در پایان ویژگیـها و عقاید مومنان و درخواست های آنان از خداوند را بیان می کند. سالم […]
  • احکام دینی و عوامل حفظ و گسترش آن: سوره بقره
    ترجمه آیات ۲۴۳ تا ۲۶۰ از سوره بقره، برگرفته از کتاب معانی القرآن، که در ادامه فصول گذشته درباره احکام دینی، به شرح سه عامل برای حفظ و گسترش احکام دینی در جامعه می پردازد که دو عامل آن در این فصل و عامل دیگر در فصل آینده آورده شده است. جهاد با دشمنان دین […]
  • احکام دینی: شراب ، قمار ، ازدواج و طلاق – سوره بقره
    ترجمه آیات ۲۱۹ تا ۲۴۲ از سوره بقره، برگرفته از کتاب معانی القرآن، که در ادامه دو فصل قبلی درباره احکام دینی اسلام، به پرسش مومنان درباره احکام دینی شراب و قمار و ازدواج و طلاق و مهریه و برخی دیگر پاسخ داده شده است. تشریح احکام در این فصل پایان می یابد. احکام دینی […]
  • احکام اسلام: روزه ، حج و جهاد – سوره بقره
    این نوشتار ترجمه آیات ۱۸۳ تا ۲۱۸ سوره بقره از کتاب معانی القرآن است. این آیات در ادامه فصل قبل در تشریح چهارچوب اصلی بخشی از تکالیف اسلامی برای مومنان، احکام اسلام درباره روزه داری، حج و ماه های اسلامی، جهاد و برخی دیگر را مشخص می کند. تکلیف روزه داری ای اهل ایمان، روزه‌داری […]
  • احکام اسلام: خوراک و خون خواهی و وصیت – سوره بقره
    این نوشتار ترجمه آیات ۱۶۳ تا ۱۸۲ سوره بقره از کتاب معانی القرآن است. این آیات چهارچوب اصلی احکام اسلام را برای مومنان مشخص می کند و احکام خوراک خون خواهی و وصیت را روشن می سازد. شرح قوانین و احکام اسلامی تا پایان فصل ۸ ادامه دارد. دلایل پیروی از قوانین خداوند در زندگی […]
  • توصیه به اهل ایمان و توصیه به مخالفان: سوره بقره
    این نوشتار شامل ترجمه آیات ۱۵۳ تا ۱۶۲ سوره بقره از کتاب معانی القرآن است. این فصل، جمع بندی فصول قبلی و توصیه هایی به اهل ایمان در استعانت از نماز، شکیبایی و احیای شعائر دینی و توصیه هایی به مخالفان اسلام طرح شده است. توصیه به اهل ایمان ای اهل ایمان، شما باید در […]
عرضه معارف ناب و سره قرآنی

آفرینش احادیث شیعه احکام امامت امام زمان ایمان بحارالانوار بنی اسرائیل تاریخ اسلام تاریخ انبیاء تدبری در قرآن تصحیح تفسیر تفسیر معاصر جعل حدیث جهاد حج حجاب حجاب شرعی حدیث ربا روزه سوره بقره سوره نور صحیح الکافی عترت علل الحدیث غیبت فریبرز خسروی فقه الحدیث قرآن پژوهی قیامت متشابهات متون احادیث محمدباقر بهبودی محکمات مصاحبه معاد معارف قرآنی معرفه الحدیث منظومه فکری مژگان سرشار نماز پوشش اسلامی کفر