آفرینش بشر در قرآن

داستان هابیل و قابیل

این نوشتار در ادامه موضوع آفرینش آسمانها و زمین، به ارائه مبحث «آفرینش بشر در قرآن»، از سلسله جلسات بازشناسی دیدگاه تفسیری و منظومه فکری استاد بهبودی می پردازد. آفرینش بشر، اولین مرحله از مراحل زندگی انسان است و امید می رود مطالعه و پیگیری این مباحثات به درک بهتر معانی قرآن کریم کمک کند.

چرا به موضوع آفرینش بشر در قرآن تاکید شده است؟

همان طور که در جلسه اول بر اساس آیه ۲۸ سوره بقره طرح گردید، مراحل زندگی انسان در قرآن و تحولات آن را به چهار فصل مهم تقسیم کرد. این چهار فصل عبارتند از:

  1. فصل پیشا زندگی – کُنتُمْ أَمْوَاتاً
  2. فصل زندگی دنیوی – فَأَحْیَاکُمْ
  3. فصل مرگ – ثُمَّ یُمِیتُکُمْ
  4. فصل معاد جسمانی یا زندگی مجدد – ثُمَّ یُحْیِیکُمْ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ

موضوع آفرینش بشر، فصل پیشا زندگی را به فصل زندگی دنیوی متصل می کند. طبیعی است که برای انسان درک فرجام زندگی و هدف و غایت دنیا، بدون ارائه روایتی از آغاز آن سخت باشد. بنابراین در بسیاری از آیات قرآن به موضوع آفرینش بشر از جوانب مختلف پرداخته شده است.

تفسیر استاد بهبودی از آفرینش بشر در قرآن

استاد بهبودی پژوهش و مطالعات زیادی در موضوع معاد جسمانی و آفرینش بشر در قرآن انجام داده است. نتایج این پژوهش ها پس از ارائه در مسجد قیطریه در سال ۱۳۵۶، در مقاله ای با نام آغاز و انجام آفرینش در «کتاب معارف قرآنی» به چاپ رسیده است. برخی موضوعات تکمیلی سال ها بعد در کتاب «نگاهی به تاریخ انبیاء در قرآن» منتشر گردید. این کتاب امروزه در دسترس علاقمندان است.

نسخه کوتاه تری از مقاله حضرت آدم را می توانید در همین وبگاه ملاحظه نمایید. در تدوین این خلاصه، نهایت دقت انجام شده تا «مطالب مفید» بدون کم و کاست وارد شود.

با مطالعه این مقالات روشن می شود که نظریه استاد بهبودی درباره موضوع آفرینش بشر در قرآن چند ویژگی کلی دارد:

  1. مانند اغلب مفسران، رویکردی مادی و در نتیجه علمی دارد
  2. با تمامی آیات قرآنی مرتبط هماهنگی دارد
  3. گستره و شمول این نظریه چنان است که بسیاری از مفاهیم قرآنی دیگر را تحت تاثیر قرار می دهد

بازشناسی موضوع آفرینش بشر در قرآن

این موضوع در مجموع در چند جلسه مجازی طی اردیبهشت و خرداد ماه سال ۱۳۹۹، با حضور خانم دکتر سرشار، آقایان روئین تن، دکتر خسروی، مهندس افتخار زاده، و مهندس مهانیان و مهندس بهبودی برگزار شد. هدایت مباحث جلسه ها نیز به عهده آقای مهندس سیدجواد افتخار زاده است.

اهمیت داستان هابیل و قابیل

ابتدا خانم دکتر سرشار به عنوان مقدمه مروری به موضوعات طرح شده تا کنون داشتند. سپس با توجه به اهمیت روایت هابیل و قابیل در موضوع آفرینش و گسترش نسل بشر، این موضوع را از دیدگاه استاد بهبودی مورد بررسی قرار دادند که در زیر می شنوید:

روایت قرآنی هابیل و قابیل

این ماجرا در آیات ۲۷ الی ۳۱ سوره­ مائده به این صورت آمده است:

«وَاتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ ابْنَیْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ یُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّکَ قَالَ إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ (۲۷) لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَیَّ یَدَکَ لِتَقْتُلَنِی مَا أَنَا بِبَاسِطٍ یَدِیَ إِلَیْکَ لِأَقْتُلَکَ إِنِّی أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِینَ (۲۸) إِنِّی أُرِیدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِی وَإِثْمِکَ فَتَکُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَٰلِکَ جَزَاءُ الظَّالِمِینَ (۲۹) فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِیهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِینَ (۳۰) فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا یَبْحَثُ فِی الْأَرْضِ لِیُرِیَهُ کَیْفَ یُوَارِی سَوْءَهَ أَخِیهِ قَالَ یَا وَیْلَتَا أَعَجَزْتُ أَنْ أَکُونَ مِثْلَ هَٰذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِیَ سَوْءَهَ أَخِی فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِینَ (۳۱)

و داستانِ دو پسر آدم را به درستى بر آنان بخوان، آنگاه که قربانى‏‌اى به پیش آوردند، پس، از یکى پذیرفته شد و از دیگرى پذیرفته نشد. گفت: بى‏ گمان تو را خواهم کشت. گفت: خدا تنها از کسانى مى‏‌پذیرد که پارسایند. ۲۷

اگر تو دستت را به سویم گشایى تا مرا بکشى، من هرگز دستم را به سویت نمى‌‏گشایم تا تو را بکشم؛ من از خدایى مى‌‏ترسم که جهانیان را پرورد. ۲۸

من مى‌‏خواهم تو با گناهِ من و گناهِ خویش بازگردى، و از دوزخیان باشى، و این سزاى کسانى است که ستمکارند. ۲۹

پس نفسِ او کشتنِ برادرش را براى وى آراست، و او را کشت، و از زیانکاران گردید. ۳۰

پس خدا کلاغى را برانگیخت که زمین را همى کاوید، تا به وى بنمایاند که چگونه جسدِ برادرش را بپوشاند. گفت: واى بر من، آیا ناتوانم که همانند این کلاغ جسدِ برادرم را بپوشانم؟ و بدین‏سان از پشیمان شدگان گردید. ۳۱

مائده، ۲۷ تا ۳۱

از آنجا که جزئیات این داستان در قرآن کریم ذکر نشده، از دیرباز در میان مفسران مسلمان بر سر چند و چون آن اختلافات گسترده‌ای دیده می‌شود.

هابیل و قابیل
قتل هابیل به دست برادرش

پیوند به مقاله دکتر سرشار درباره داستان هابیل و قابیل در تفسیر اسلامی

پیوند به خلاصه مقاله درباره داستان هابیل و قابیل

آفرینش

در شروع مباحثات خانم دکتر سرشار به اختصار به طرح موضوع آفرینش بشر در قرآن و با اشاره به نظر یکی از اندیشمندان روانشناسی مدرن درباره نقش استعاره در ادراک و سپس نظریه استاد بهبودی و اصول آن پرداخته اند.

خواهشمند است با ارسال دیدگاه های خود در بحث درباره این موضوع مشارکت نمایید.

پیوند به خلاصه ای از کتاب لیکاف و جانسون، نظریه پردازان نقش استعاره ها در شناخت

مهارت ها

نوشته شده در

اردیبهشت ۲۸, ۱۳۹۹

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.